Dikkat sorunları söz konusu olduğunda değerlendirme çoğu zaman gözleme dayanır: öğretmen ne diyor, aile ne gözlemliyor, çocuk sınıfta nasıl. Bunlar değerli ama özneldir — aynı çocuk hakkında iki kişi farklı şey söyleyebilir.

MOXO’nun getirdiği şey bu tabloya nesnel bir ölçüm eklemektir.

MOXO Dikkat Testi; dikkat, zamanlama, dürtüsellik ve hiperaktivite performansını ölçen, uzman tarafından uygulanan, görüş ve duygu içermeyen bilgisayar tabanlı bir testtir. Tanı koymaz; tanıya katkı sunan nesnel bir veri üretir.

Dört alanı ayrı ayrı ölçmek

Testin ayırt edici yanı, “dikkat” dediğimiz şeyi tek bir puana indirgememesi. Dört ayrı boyut raporlanır:

Dikkat — Doğru uyarana doğru tepki verebilme. Hedefi kaçırıyor mu?

Zamanlama — Doğru tepkiyi doğru zamanda verebilme. Cevap doğru ama geç mi geliyor?

Dürtüsellik — Beklemesi gereken yerde tepki verme. Hedef olmayan uyarana basıyor mu?

Hiperaktivite — Gereksiz, amaç dışı tepkiler. Sistem kullanılmadığı anda bile hareket var mı?

Bu ayrım pratikte fark yaratır. Dikkati iyi ama zamanlaması zayıf bir çocukla, dürtüselliği yüksek bir çocuğun ihtiyacı aynı değildir.

Çeldiriciler: testin asıl fikri

MOXO’yu diğer dikkat testlerinden ayıran özellik, test sırasında görsel ve işitsel çeldiriciler devreye sokmasıdır.

Neden önemli? Çünkü gerçek hayat sessiz bir odada geçmiyor. Çocuk ödevini yaparken televizyon açık, kardeşi bağırıyor, telefon çalıyor. Sessiz ortamda dikkatini toplayabilen bir çocuk, uyaran arttığında dağılabilir.

Test, çeldirici yokken ve varken performansı ayrı ayrı gösterir. Bu fark, sınıf ve ev düzenlemeleri için doğrudan işe yarar bir bilgidir: bu çocuk için ortam sadeleştirilmeli mi, yoksa sorun ortamda değil mi?

Nasıl uygulanır?

Bilgisayar başında, uzman gözetiminde yapılır
Çocuk ekranda belirli bir hedef gördüğünde tuşa basar, diğer uyaranlarda basmaz
Süre yaşa göre değişir
Sonuç, yaş ve cinsiyet normlarıyla karşılaştırılarak raporlanır

Uygulama öncesinde çocuğun dinlenmiş olması ve varsa gözlük/işitme cihazının kullanılması önemlidir.

Neyi ölçmez? — Bu bölüm önemli

Bir aracın sınırlarını bilmek, ne yaptığını bilmek kadar önemli.

Tanı koymaz. MOXO, DEHB tanısı vermez. Tanı, hekim tarafından; öykü, gözlem, ölçekler ve klinik değerlendirmenin bütünüyle konur. Test bu bütünün bir parçasıdır.

Zekâ ölçmez. Dikkat ve zekâ farklı alanlardır.

Nedenini söylemez. Dikkat performansının düşük çıkması tek başına nedeni açıklamaz. Uyku düzensizliği, kaygı, öğrenme güçlüğü, işitme sorunu — hepsi dikkati etkileyebilir.

Tek başına yeterli değildir. Bu yüzden diğer araçlarla birlikte kullanılır. Bizim kullandığımız araçların tamamı: Değerlendirme araçlarımız

Sonuç ne işe yarar?

Rapor elinizde olduğunda üç şeye yarar:

Hekime veri sunar. Öznel gözlemin yanına nesnel ölçüm ekler.
Eğitim programını yönlendirir. Hangi boyutta zorlanıldığı biliniyorsa çalışma ona göre kurulur.
İlerlemeyi ölçer. Belirli aralıklarla tekrarlandığında değişimi görebilirsiniz.

Üçüncüsü özellikle değerli: “iyi gidiyor” demek yerine veriye bakabilmek.

Dikkat sorunu her zaman DEHB mi?

Hayır — ve bu çok sık atlanır. Dikkati dağınık görünen bir çocukta altta yatan başka bir şey olabilir:

Uyku sorunu — yetersiz uyku dikkati doğrudan bozar
Kaygı — sürekli tetikte olan çocuk göreve odaklanamaz
Öğrenme güçlüğü — anlamadığı bir işten kaçınmak dikkatsizlik gibi görünür
İşitme kaybı — duymadığını takip edemez
Sıkılma — düzeyinin altında bir işle uğraşan çocuk da dağılır

Bu yüzden değerlendirme tek bir teste indirgenmemeli.

Evde ve sınıfta yapılabilecekler

Tanıdan bağımsız olarak dikkati destekleyen düzenlemeler:

Görev süresini bölün. 40 dakika yerine 15 dakikalık bloklar.
Masayı sadeleştirin. Görünen her nesne bir çeldiricidir.
Tek yönerge verin. “Kitabını çıkar, sayfayı aç, kalemini al” yerine sırayla tek tek.
Görsel program kullanın. Sırayı yazılı/resimli görmek, hatırlamayı bellekten çıkarır.
Hareket molası verin. Oturmayı zorlamak yerine planlı hareket araları koyun.

MOXO, Etimesgut’taki merkezimizde kullandığımız değerlendirme araçlarından biri. Uygulama ve sonuçlar hakkında bilgi almak için arayabilirsiniz.

MOXO Dikkat Testi Ne Ölçer, Ne Ölçmez?